Không phải vì thuế cao ngẫu nhiên. Đó là một hệ thống được thiết kế để giữ số xe cố định trên một hòn đảo nhỏ.
Vấn đề gốc là đất
Đường sá và bãi đỗ đã chiếm một phần đáng kể diện tích đảo, và phần đó không thể mở rộng mãi.
Nếu để số xe tăng tự do, tắc nghẽn sẽ nuốt hết lợi ích của bất kỳ tuyến đường mới nào được xây.
Giấy phép mới được quyền mua xe
Muốn đăng ký một chiếc xe, trước hết phải có giấy phép sở hữu có thời hạn mười năm.
Số giấy phép phát hành mỗi kỳ được ấn định trước, dựa trên số xe hết hạn và mức tăng trưởng đội xe được cho phép.
Đấu giá quyết định giá
Giấy phép được phân bổ qua đấu giá định kỳ, nên giá lên xuống theo nhu cầu chứ không do cơ quan nào đặt ra.
Vào những kỳ nguồn cung thấp, riêng giấy phép đã đắt hơn cả chiếc xe ở nhiều nước khác.
Mức tăng đội xe gần như bằng không
Chính sách đã chuyển sang giữ tổng số xe gần như không tăng, nghĩa là mỗi xe mới phải chờ một xe cũ rời khỏi hệ thống.
Đây là quyết định chính trị công khai, dựa trên lập luận rằng đất dành cho đường đã tới giới hạn.
Thu phí đường theo giờ và theo vị trí
Đi vào một số trục và khu vực trong giờ cao điểm thì bị trừ tiền tự động qua thiết bị trên xe.
Mức phí được điều chỉnh theo tốc độ dòng xe đo được, nên nó phản ứng với tình trạng thực chứ không cố định.
Vì sao thu theo mức sử dụng
Đánh vào lúc đi và nơi đi chính xác hơn là đánh vào việc sở hữu, vì chiếc xe đỗ trong bãi không gây tắc.
Xu hướng chính sách đang nghiêng dần theo hướng này: giảm gánh nặng ở khâu mua, tăng ở khâu dùng.
Các khoản khác
Ngoài giấy phép còn có thuế nhập khẩu, phí đăng ký theo giá trị xe, phí đường hằng năm và bảo hiểm.
Tổng chi phí sở hữu vì vậy cao hơn nhiều lần giá niêm yết của cùng mẫu xe ở thị trường khác.
Đỗ xe cũng không rẻ
Chỗ đỗ trong khu trung tâm và ở chung cư đều tính phí, và nhiều nơi tính theo giờ.
Việc này bổ sung vào cùng một thông điệp: không gian cho xe là tài nguyên có giá, không phải mặc định miễn phí.
Xe máy và xe thương mại
Xe máy và xe tải cũng cần giấy phép nhưng nằm ở hạng riêng với giá thấp hơn.
Việc tách hạng là có chủ đích: xe thương mại phục vụ hoạt động kinh tế nên không bị đẩy giá như xe cá nhân.
Xe máy chiếm ít mặt đường hơn nên cũng được đối xử khác, dù chúng vẫn chịu phí đường như xe khác.
Thay thế bằng gì
Chính sách hạn chế xe chỉ chấp nhận được vì có lựa chọn thay thế chạy tốt: tàu điện, xe buýt, taxi và xe công nghệ.
Thuê xe theo giờ cũng phổ biến cho những chuyến cần chở đồ, và với nhiều hộ gia đình thì đó là phép tính rẻ hơn hẳn.
Ảnh hưởng tới lựa chọn chỗ ở
Vì xe đắt, khoảng cách tới ga tàu trở thành yếu tố then chốt khi chọn nhà thuê hoặc nhà mua.
Điều đó phản ánh thẳng vào giá bất động sản: chênh lệch giữa căn cách ga năm phút đi bộ và căn cách hai mươi phút là rất rõ.
So sánh với các thành phố khác
Nhiều đô thị lớn chọn cách kiểm soát bằng phí đỗ xe và vùng phát thải thấp thay vì hạn chế số xe.
Cách ở đây trực tiếp hơn và dễ dự đoán hơn về tổng số phương tiện, nhưng nó chỉ khả thi khi diện tích nhỏ và có một cơ quan quản lý thống nhất toàn bộ mạng đường.
Bán lại và giá trị còn lại
Khi giấy phép hết hạn, chủ xe có thể gia hạn bằng cách trả theo giá thị trường tại thời điểm đó, hoặc huỷ đăng ký xe.
Vì vậy thị trường xe cũ ở đây vận hành khác hẳn: giá trị còn lại của một chiếc xe phụ thuộc vào số năm còn lại của giấy phép nhiều hơn là tình trạng máy móc.
Hiệu quả thật tới đâu
Tốc độ trung bình trên các trục chính vẫn được giữ trong khoảng mục tiêu, điều hiếm thấy ở đô thị mật độ cao.
Cái giá phải trả là sở hữu ô tô trở thành thứ xa xỉ, và đó là đánh đổi được nêu rõ chứ không giấu.
Hỏi đáp
Giấy phép sở hữu là gì?
Quyền đăng ký một chiếc xe trong mười năm, phân bổ qua đấu giá định kỳ.
Vì sao giá lên xuống?
Vì giá do đấu giá quyết định, phụ thuộc số giấy phép phát hành và nhu cầu.
Thu phí đường hoạt động thế nào?
Trừ tiền tự động khi đi vào trục hoặc khu vực nhất định trong giờ cao điểm.
Không có xe thì đi lại thế nào?
Tàu điện, xe buýt, taxi, xe công nghệ và thuê xe theo giờ khi cần chở đồ.
