Nắng, bóng râm và cách một thành phố tự che mình

Ở nơi mặt trời gần như thẳng đứng, bóng râm không phải chuyện lãng mạn mà là hạ tầng.

Mặt trời trên đỉnh đầu

Vào giữa trưa, góc chiếu gần như vuông góc với mặt đất, và bóng của một người đứng thẳng thu lại còn rất nhỏ.

Đó là lúc bề mặt nhận nhiều năng lượng nhất, và cũng là lúc đi bộ ngoài trời khó chịu nhất trong ngày.

Tia cực tím cao cả khi trời mây

Chỉ số tia cực tím ở đây thường xuyên ở mức rất cao, và mây mỏng không chặn được nhiều như người ta tưởng.

Cháy nắng xảy ra nhanh hơn nhiều so với vùng ôn đới, kể cả vào ngày trời trông có vẻ âm u.

Lối đi có mái nối liền

Có hàng trăm cây số lối đi có mái nối từ nhà ga tới các khu chung cư, trường học và trung tâm y tế.

Chúng che cả nắng lẫn mưa, và chúng thay đổi hẳn quyết định đi bộ hay gọi xe của người dân.

Hành lang năm bộ ở phố cũ

Các dãy nhà phố cũ đều có hành lang có mái ở tầng trệt, chạy liên tục dọc mặt phố.

Đó là giải pháp có từ rất lâu cho cùng một bài toán: đi bộ được trong nắng gắt và mưa lớn.

Cây xanh là thiết bị làm mát

Cây không chỉ tạo bóng mà còn làm mát bằng cách bốc hơi nước qua lá.

Một hàng cây trưởng thành có thể hạ nhiệt độ cảm nhận trên vỉa hè xuống vài độ so với đoạn phố trống.

Đảo nhiệt đô thị

Bê tông, kính và nhựa đường tích nhiệt ban ngày rồi nhả ra ban đêm, giữ cho thành phố không nguội đi.

Chênh lệch giữa lõi đô thị và vùng nhiều cây rõ nhất vào đêm khuya, và đó là điều làm giấc ngủ khó hơn ở khu trung tâm.

Chỉ tiêu cây xanh trong quy hoạch

Dự án lớn phải hoàn trả một tỉ lệ diện tích cây xanh tương ứng với phần bị mất khi xây dựng.

Phần hoàn trả có thể nằm trên mái, trên ban công hoặc ở tầng lửng, miễn là đếm được bằng diện tích lá thật.

Cách tính này khiến cây xanh trở thành một điều kiện cấp phép chứ không phải một khoản trang trí tuỳ hứng.

Vỉa hè và mặt đường

Bề mặt nhựa đường đen hấp thụ gần như toàn bộ ánh sáng chiếu tới, và nhiệt độ bề mặt vào giữa trưa cao hơn không khí rất nhiều.

Đó là lý do đi bộ trên vỉa hè lát gạch sáng màu dưới tán cây cho cảm giác khác hẳn đoạn đường trống cùng giờ.

Mái và mặt đứng công trình

Mái đua rộng, tấm chắn nắng ngang và lam đứng là những chi tiết lặp lại trên gần như mọi công trình lớn.

Kính phản quang giúp giảm nhiệt vào trong nhưng lại hắt nhiệt ra ngoài, nên hướng tiếp cận mới thiên về che nắng vật lý hơn.

Vườn trên cao

Nhiều toà nhà có vườn ở tầng giữa hoặc trên mái, thay cho phần diện tích cây xanh bị mất khi xây dựng.

Chúng vừa hạ nhiệt mái vừa tạo chỗ nghỉ, và có quy định khuyến khích chủ đầu tư làm việc này.

Màu sơn và vật liệu

Bề mặt sáng màu phản xạ nhiều ánh sáng hơn, nên chọn màu không chỉ là thẩm mỹ mà còn là nhiệt.

Có những thử nghiệm phủ lớp sơn phản nhiệt lên đường và mái nhà để đo mức giảm nhiệt độ bề mặt.

Đo bóng râm bằng dữ liệu

Có những dự án lập bản đồ mức độ che phủ của tán cây trên từng đoạn phố bằng ảnh chụp và cảm biến.

Bản đồ đó chỉ ra chỗ nào thiếu bóng để ưu tiên trồng thêm, thay vì trồng đều khắp nơi.

Cách tiếp cận này biến bóng râm thành một chỉ tiêu đo được, giống như độ phủ sóng hay mật độ trạm xe buýt.

Bóng râm và giá trị bất động sản

Khoảng cách đi bộ tới nhà ga được tính theo mét, nhưng cảm nhận của người mua nhà lại tính theo mức độ có mái che.

Một căn hộ cách ga bốn trăm mét có lối đi có mái suốt tuyến thường được đánh giá cao hơn căn cách ba trăm mét phải phơi nắng nửa đường.

Che nắng cho nơi làm việc ngoài trời

Công trường và các công việc ngoài trời khác phải bố trí chỗ nghỉ có bóng và nước uống.

Lịch làm việc cũng được điều chỉnh để tránh khung giờ nắng gắt nhất, vì nguy cơ sốc nhiệt là có thật.

Thói quen của người đi bộ

Người sống lâu biết đường nào có bóng, và họ đi vòng thêm vài chục mét để tránh một đoạn phơi nắng.

Ô che nắng được dùng phổ biến vào giữa trưa, và đó là chuyện hoàn toàn bình thường chứ không hề lạ mắt.

Hỏi đáp