Chi phí sống: những khoản người ta không tính trước

Có những thứ rất rẻ và những thứ đắt tới mức phi lý. Biết cái nào thuộc nhóm nào quan trọng hơn con số tổng.

Nhà ở chiếm phần lớn nhất

Dù thuê hay mua, chi phí nhà ở là khoản lớn nhất và nó chênh lệch rất mạnh theo vị trí.

Khoảng cách tới ga tàu và tới trung tâm là hai biến quyết định, nhiều hơn cả diện tích căn hộ.

Ăn uống chia hai thế giới

Một bữa ở khu ăn uống bình dân rất rẻ, còn cùng lượng thức ăn trong nhà hàng trung tâm có thể đắt gấp nhiều lần.

Người sống lâu chuyển qua lại giữa hai thế giới này, và đó là kỹ năng quản lý chi tiêu cơ bản ở đây.

Đi lại rẻ nếu không có xe

Chi phí đi lại bằng phương tiện công cộng thấp và ổn định, kể cả khi đi hằng ngày.

Ngược lại, sở hữu ô tô đẩy khoản này lên mức mà ở nhiều nước khác không thể tưởng tượng.

Điện là khoản dễ bị bỏ sót

Điều hoà chạy nhiều tháng trong năm, và đó là khoản chi phí ẩn mà người mới tới hay đánh giá thấp.

Hoá đơn điện mùa nóng có thể gấp đôi tháng ít dùng, và cách dùng điều hoà ảnh hưởng nhiều hơn là loại máy.

Viễn thông và internet

Cước internet và di động ở mức cạnh tranh, với tốc độ cáp quang cao phủ gần như toàn bộ hộ dân.

Đây là một trong số ít khoản mà người mới tới thấy rẻ hơn kỳ vọng, và nó phản ánh mật độ dân cư cao khiến chi phí hạ tầng trên mỗi hộ thấp.

Gói cước thường ràng buộc hai mươi bốn tháng, nên cần cân nhắc nếu chưa chắc ở lâu.

Y tế theo mô hình đồng chi trả

Hệ thống y tế dựa trên tài khoản tiết kiệm bắt buộc, bảo hiểm và trợ cấp theo mức thu nhập.

Nguyên tắc là người dùng luôn trả một phần, để tránh việc lạm dụng dịch vụ vì nó miễn phí hoàn toàn.

Khám bệnh thường ngày

Phòng khám công có mức phí thấp cho người dân và người cư trú, còn phòng khám tư nhanh hơn nhưng đắt hơn.

Người nước ngoài không có bảo hiểm tốt sẽ thấy chi phí y tế là khoản gây sốc nhất trong cả danh sách.

Giáo dục

Trường công có học phí thấp cho người dân, cao hơn cho người thường trú và cao hơn nữa cho người nước ngoài.

Trường quốc tế thì ở một mức hoàn toàn khác, và với gia đình có con thì đây thường là khoản lớn thứ hai sau nhà ở.

Học thêm là chi phí thực tế

Việc học thêm rất phổ biến và nó tạo một ngành lớn, nên nhiều gia đình coi đó là khoản cố định hằng tháng.

Đây là chi phí không bắt buộc về mặt pháp lý nhưng rất khó bỏ qua về mặt xã hội.

Thuế thu nhập thấp

Thuế suất thu nhập cá nhân thuộc nhóm thấp và không có thuế trên lãi vốn, điều bù lại một phần chi phí sống cao.

Đổi lại, thuế tiêu dùng áp lên hàng hoá và dịch vụ, và các khoản như xe cộ và rượu bia chịu thuế rất nặng.

Bảo hiểm cần có

Ngoài bảo hiểm y tế, nhiều người mua thêm bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm tai nạn, phần lớn qua nơi làm việc.

Người nước ngoài nên kiểm tra kỹ phạm vi chi trả của gói do công ty cấp, vì mức bảo vệ giữa các gói chênh nhau rất nhiều.

Giải trí và các khoản tuỳ chọn

Vé xem phim, phòng tập và ăn nhà hàng ở mức tương đương các đô thị lớn khác trong khu vực.

Ngược lại, rượu bia chịu thuế rất nặng, nên đi uống là khoản đắt bất ngờ với người đến từ nơi khác.

Mua sắm và giá hàng hoá

Hàng nhập khẩu chiếm gần hết kệ siêu thị, nên giá nhạy với tỉ giá và cước vận tải.

Chợ tươi sống rẻ hơn siêu thị cho rau củ và cá, trong khi hàng đóng gói thì siêu thị có lợi thế hơn.

So sánh giá giữa hai kênh là thói quen của nhiều hộ, và khoản chênh tích lại qua một năm không hề nhỏ.

Chăm sóc trẻ và người giúp việc

Nhà trẻ có trợ cấp cho người dân, còn thuê người giúp việc toàn thời gian là lựa chọn phổ biến ở các gia đình hai người đi làm.

Chi phí thuê gồm lương, thuế và bảo hiểm bắt buộc, và khoản này cần tính đủ chứ không chỉ nhìn vào con số lương.

Quỹ tiết kiệm bắt buộc

Một phần lương được trích vào tài khoản cá nhân dùng cho hưu trí, y tế và mua nhà.

Với người đi làm, đây là khoản khiến lương thực nhận thấp hơn đáng kể so với lương ghi trên hợp đồng, và nó cần được tính vào ngay từ đầu khi so sánh việc làm.

Hỏi đáp